16) Sūrat An-Naĥl

Printed format

16)

'Atá 'Amru Al-Lahi Falā Tasta`jilūhu Subĥānahu Wa Ta`ālá `Ammā Yushrikūna 016-001. Allahın (mminlərin zəfər alacağı, mşriklərin və kafirlərin məhv olacağı barəsindəki) əmri mtləq gələcəkdir. Buna grə də onu tələm-tələsik (vaxtından əvvəl) istəməyin. Allah Ona şərik qoşulan btlərdən pak və ucadır. (Allah hər şeyin fvqndədir. Onun he bir şəriki yoxdur!)
Yunazzilu Al-Malā'ikata Bir-Rūĥi Min 'Amrihi `Alá Man Yashā'u Min `Ibādihi 'An 'Andhirū 'Annahu Lā 'Ilāha 'Illā 'Anā Fa Attaqūni 016-002. (Allah) z əmri ilə mələkləri (Cəbraili) vəhy ilə bəndələrindən istədiyinə gndərib belə buyurar: "İnsanları (əzabımla) qorxudub (bu həqiqəti Mənim adımdan onlara) bildirin: "Məndən başqa he bir tanrı yoxdur. Məndən qorxun!" ~ ~
Khalaqa As-Samāwāti Wa Al-'Arđa Bil-Ĥaqqi  ۚ  Ta`ālá `Ammā Yushrikūna 016-003. (Allah) gyləri və yeri haqq olaraq yaratmışdır, (Allah) Ona şərik qoşulan btlərdən ucadır!  ۚ 
Khalaqa Al-'Insāna Min Nuţfatin Fa'idhā Huwa Khīmun Mubīnun 016-004. Allah insanı ntfədən (mənidən, bir qətrə sudan) xəlq etdi. Bununla belə, o, (byyb yetkinlik hədinə atanda haqqı inkar, batili iqrar edib qiyamətdə diriləcəyinə inanmayaraq) birdən-birə aıq-aşkar bir dşmən kəsildi.
Wa Al-'An`āma  ۗ  Khalaqahā Lakum Fīhā Dif'un Wa Manāfi`u Wa Minhā Ta'kulūna 016-005. Davarı da (dəvə, inək, kəl, qoyun, kei və s. ) O yaratdı. Bunlarda (onların yununda) sizin n istilik, crbəcr mənfəət (sdn imək; zlərini minmək, yer srmək) vardır, həm də onlardan (onların ətindən) yeyirsiniz.  ۗ 
Wa Lakum Fīhā Jamālun Ĥīna Turīĥūna Wa Ĥīna Tasraĥūna 016-006. Onları səhər naxıra, axşam axura gətirdikdə (səhər otlamaq n lə gndərib axşam tvləyə qaytardıqda) baxıb zvq alırsınız (fərəhlənirsiniz).
Wa Taĥmilu 'Athqālakum 'Ilá Baladin Lam Takūnū Bālighīhi 'Illā Bishiqqi Al-'Anfusi  ۚ  'Inna Rabbakum Lara'ūfun Raĥīmun 016-007. Onlar sizin yklərinizi znz yormadan ata bilməyəcəyiniz bir lkəyə (bir yerdən başqa yerə) daşıyarlar. Həqiqətən, Rəbbin şəfqətlidir, mərhəmətlidir! ~  ۚ 
Wa Al-Khayla Wa Al-Bighāla Wa Al-Ĥamīra Litarkabūhā  ۚ  Wa Zīnatan Wa Yakhluqu Mā Lā Ta`lamūna 016-008. Sizin minməyinizdən tr, həm də zinət n atı, qatırı və uzunqulağı (O yaratdı). (Allah) hələ sizin bilmədiyiniz neə-neə şeylər (nəqliyyat, minik vasitələri və s.) də yaradacaqdır.  ۚ 
Wa `Alá Al-Lahi Qaşdu As-Sabīli Wa Minhā Jā'irun  ۚ  Wa Law Shā'a Lahadākum 'Ajma`īna 016-009. Doğru yolu (islamı) gstərmək Allaha aiddir. Ondan (haqdan) kəc olan yol (və ya haqdan kənara ıxan) da vardır. Əgər (Allah) istəsəydi, sizin hamınızı doğru yola salardı.  ۚ 
Huwa Al-Ladhī 'Anzala Mina As-Samā'i Mā'an  ۖ  Lakum Minhu Sharābun Wa Minhu Shajarun Fīhi Tusīmūna 016-010. Gydən sizin n yağmur endirən Odur. Ondan (o sudan) siz də, iində (heyvanlarınızı) otardığınız ağaclar (və otlar) da iər (ağaclar və otlar da onun vasitəsilə bitər).  ۖ 
Yunbitu Lakum Bihi Az-Zar`a Wa Az-Zaytūna Wa An-Nakhīla Wa Al-'A`nāba Wa Min Kulli Ath-Thamarāti  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyatan Liqawmin Yatafakkarūna 016-011. (Allah) onunla (o su ilə) sizin n əkin (taxıl, bitki), zeytun, xurma, zm və btn (başqa) meyvələrdən yetişdirir. Dşnb-daşınanlar n bunda (Allahın vəhdaniyyətini sbut edən) dəlillər vardır!  ۗ 
Wa Sakhkhara Lakumu Al-Layla Wa An-Nahāra Wa Ash-Shamsa Wa Al-Qamara Wa  ۖ  An-Nujūmu Musakhkharātun Bi'amrihi  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyātin Liqawmin Ya`qilūna 016-012. O, gecəni və gndz, Gnəşi və Ayı sizə ram etdi (sizin xidmətinizə verdi). Ulduzlar da Onun əmrinə boyun əymişdir. Doğrudan da, bunda ağılla dşnənlər n ibrətlər vardır!  ۖ  ~  ۗ 
Wa Mā Dhara'a Lakum Al-'Arđi Mukhtalifāan 'Alwānuhu  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyatan Liqawmin Yadhdhakkarūna 016-013. (Allah) yer zndə yaratdığı crbəcr şeyləri (heyvanları, bitkiləri, meyvələri və s.) də sizin ixtiyarınıza verdi. yd-nəsihət qəbul edənlər n, szsz ki, bunda da (Allahın qdrətini, əzəmətini bildirən) əlamətlər vardır! ~  ۗ 
Wa Huwa Al-Ladhī Sakhkhara Al-Baĥra Lita'kulū Minhu Laĥmāan Ţarīyāan Wa Tastakhrijū Minhu Ĥilyatan Talbasūnahā Wa Tará Al-Fulka Mawākhira Fīhi Wa Litabtaghū Min Fađlihi Wa La`allakum Tashkurūna 016-014. Təzə ət (balıq əti) yeməyiniz, taxdığınız bəzək şeylərini (inci, sədəf, mərcan) ıxartmağınız n dənizi də sizə ram edən Odur. (Ey insan! Allahın) nemətindən ruzi axtarmağınız n sən gəmilərin onu yara-yara zb getdiyini grrsən. Bəlkə, (bundan sonra Allahahın nemətlərinə) şkr edəsiniz! [Və ya: Sən gəmilərin onu yara-yara zb getdiyini grrsən. (Btn bunlar) Onun ltfn aramanız və (kərəminə) şkr etməyiniz ndr!]
Wa 'Alqá Fī Al-'Arđi Rawāsiya 'An Tamīda Bikum Wa 'Anhārāan Wa Subulāan Lla`allakum Tahtadūna 016-015. (Allah yer krəsi mhkəm olsun, titrəməsin, onun hərəkəti hiss olunmasın, beləliklə də) sizi yırğalamasın deyə, yer zndə mhkəm dayanan dağlar və (istədiyiniz yerə) gedib ata biləsiniz deyə, aylar və yollar yaratdı;
Wa `Alāmātin  ۚ  Wa Bin-Najmi Hum Yahtadūna 016-016. (Yollarda dərə, təpə, uxur kimi) əlamətlər də (məyyən etdi). (İnsanlar gecə vaxtı) yollarını (və qibləni) ulduzlar vasitəsilə taparlar.  ۚ 
'Afaman Yakhluqu Kaman Lā Yakhluqu  ۗ  'Afalā Tadhakkarūna 016-017. He yaradan (Allah) yaratmayana (btlərə) bənzəyərmi?! Məgər dşnmrsnz?! (Belə bir sadə, aıq-aydın həqiqəti xatırlayıb btlərə ibadət etməyin səhv olduğunu anlamarsınız?!)  ۗ 
Wa 'In Ta`uddū Ni`mata Al-Lahi Lā Tuĥşūhā  ۗ  'Inna Al-Laha Laghafūrun Raĥīmun 016-018. Əgər Allahın nemətlərini sayacaq olsanız, sayıb qurtara bilməzsiniz. Həqiqətən, Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!  ۗ 
Wa Allāhu Ya`lamu Mā Tusirrūna Wa Mā Tu`linūna 016-019. Allah sizin nəyi gizli saxladığınızı və nəyi aşkar etdiyinizi (rəyinizdə olanları, btn gizli və aşkar əməllərinizi) bilir!
Wa Al-Ladhīna Yad`ūna Min Dūni Al-Lahi Lā Yakhluqūna Shay'āan Wa Hum Yukhlaqūna 016-020. (Mşriklərin) Allahdan qeyri ibadət etdikləri (btlər) he bir şey yarada bilməzlər, əksinə, onlar zləri (daşdan, ağacdan və sairədən) yaradılmışlar.
'Amwātun Ghayru 'Aĥyā'in  ۖ  Wa Mā Yash`urūna 'Ayyāna Yub`athūna 016-021. Onlar ldrlər, diri deyillər və (insanların, btn məxluqatın) nə vaxt diriləcəklərini də bilməzlər. (Elə isə onlara ibadət etmək dzgndrm?!)  ۖ 
'Ilahukum 'Ilahun Wāĥidun  ۚ  Fa-Al-Ladhīna Lā Yu'uminūna Bil-'Ākhirati Qulūbuhum Munkiratun Wa Hum Mustakbirūna 016-022. Siz tanrınız bir olan Allahdır. Axirətə inanmayanların qəlbləri isə (Allahın qdrət və əzəmətini, vəhdaniyyətini) inkar edər. Onlar (haqqa boyun qoymağı, Allaha iman gətirməyi) zlərinə sığışdırmazlar.  ۚ 
Lā Jarama 'Anna Al-Laha Ya`lamu Mā Yusirrūna Wa Mā Yu`linūna  ۚ  'Innahu Lā Yuĥibbu Al-Mustakbirīna 016-023. Şbhəsiz ki, Allah onların gizlində də, aşkarda da nə etdiklərini bilir. Allah təkəbbr edənləri sevməz!  ۚ 
Wa 'Idhā Qīla Lahumdhā 'Anzala Rabbukum  ۙ  Qālū 'Asāţīru Al-'Awwalīna 016-024. (Mşriklərdən: ) "Rəbbiniz (Muhəmmədə) nə nazil etmişdir?" - deyə soruşduqda, onlar: "Qədimlərin əfsanələrini!" - deyə cavab verərlər ki,  ۙ 
Liyaĥmilū 'Awzārahum Kāmilatan Yawma Al-Qiyāmati  ۙ  Wa Min 'Awzāri Al-Ladhīna Yuđillūnahum Bighayri `Ilmin  ۗ  'Alā Sā'a Mā Yazirūna 016-025. Qiyamət gn z gnahlarına tamamılə, nadanlıqları zndən yoldan ıxartdıqları adamların gnahlarına da qismən yklənsinlər. Bir grn onların daşıyacaqları (yk) necə də pisdir!  ۙ   ۗ 
Qad Makara Al-Ladhīna Min Qablihim Fa'atá Al-Lahu Bunyānahum Mina Al-Qawā`idi Fakharra `Alayhimu As-Saqfu Min Fawqihim Wa 'Atāhumu Al-`Adhābu Min Ĥaythu Lā Yash`urūna 016-026. Onlardan əvvəlkilər də hiylə qurmuşdular. Allah onların binalarını təməlindən sarsıtdı, dərhal tavanları başlarına kd və he zləri də (hiss edib) bilmədilər ki, əzab onlara haradan gəldi.
Thumma Yawma Al-Qiyāmati Yukhzīhim Wa Yaqūlu 'Ayna Shurakā'iya Al-Ladhīna Kuntum Tushāqqūna Fīhim  ۚ  Qāla Al-Ladhīna 'Ū Al-`Ilma 'Inna Al-Khizya Al-Yawma Wa As-Sū'a `Alá Al-Kāfirīna 016-027. Sonra qiyamət gn (Allah) onları rsvay edəcək və: "Barələrində (mminlərlə) ənə-boğaz olduğunuz şəriklərim haradadır?" - deyə soruşacaqdır. Elm verilmiş kimsələr (peyğəmbərlər və mminlər) isə: "Bu gn kafirlər rəzalətə və əzaba (pisliyə) dar olacaqlar!" - deyəcəklər.  ۚ 
Al-Ladhīna Tatawaffāhumu Al-Malā'ikatu Žālimī 'Anfusihim  ۖ  Fa'alqaw As-Salama Mā Kunnā Na`malu Min Sū'in  ۚ  Balá 'Inna Al-Laha `Alīmun Bimā Kuntum Ta`malūna 016-028. Mələklər (kfr etməklə, Allaha şərik qoşmaqla) zlərinə zlm edənlərin canlarını aldıqda onlar (lm qorxusundan Allahın əmrinə) təslim olub: "Biz he bir pislik etmirdik!" - deyəcək (mələklər də onlara belə cavab verəcəklər): "Xeyr, (elə deyildir) Allah sizin nələr etdiyinizi ox yaxşı bilir!  ۖ   ۚ 
dkhulū 'Abwāba Jahannama Khālidīna Fīhā  ۖ  Falabi'sa Math Al-Mutakabbirīna 016-029. Haydı, girin əbədi qalacağınız Cəhənnəmin qapılarına (təbəqələrinə). Təkəbbrllərin (Allaha iman gətirməyi zlərinə ar bilənlərin) məskəni necə də pisdir!"  ۖ 
Wa Qīla Lilladhīna Attaqaw Mādhā 'Anzala Rabbukum  ۚ  Qālū Khayrāan  ۗ  Lilladhīna 'Aĥsanū Fī Hadhihi Ad-Dunyā Ĥasanatun  ۚ  Wa Ladāru Al-'Ākhirati Khayrun  ۚ  Wa Lani`ma Dāru Al-Muttaqīna 016-030. Allahdan qorxub pis əməllərdən əkinənlərdən: "Rəbbiniz (z peyğəmbərinə) nə nazil etmişdir? - deyə soruşduqda isə onlar: "Xeyir (nazil etmişdir)" - deyə cavab verərlər. Bu dnyada yaxşılıq edənləri (gzəl həyat) gzləyir. Axirət yurdu (Cənnət) isə, szsz ki, daha yaxşıdır. Mttəqilərin yurdu necə də gzəldir!  ۚ   ۗ   ۚ   ۚ 
Jannātu `Adnin Yadkhulūnahā Tajrī Min Taĥtihā Al-'Anhāru  ۖ  Lahum Fīhā Mā Yashā'ūna  ۚ  Kadhālika Yaj Al-Lahu Al-Muttaqīna 016-031. Onlar (ağacları) altında aylar axan Ədn cənnətlərinə daxil olacaqlar. Orada onların istədiləri hər şey vardır. Allah mttəqiləri belə mkafatlandırır!  ۖ   ۚ 
Al-Ladhīna Tatawaffāhumu Al-Malā'ikatu Ţayyibīna  ۙ  Yaqūlūna Salāmun `Alaykumu Adkhulū Al-Jannata Bimā Kuntum Ta`malūna 016-032. O kəslər ki, mələklər onların canlarını pak olduqları halda alıb: "Sizə salam olsun! Etdiyiniz (gzəl) əməllərə grə Cənnətə daxil olun!" - deyərlər.  ۙ 
Hal Yanžurūna 'Illā 'An Ta'tiyahumu Al-Malā'ikatu 'Aw Ya'tiya 'Amru Rabbika  ۚ  Kadhālika Fa`ala Al-Ladhīna Min Qablihim  ۚ  Wa Mā Žalamahumu Al-Lahu Wa Lakin Kānū 'Anfusahum Yažlimūna 016-033. O kafirlər (canlarını almaq n) yalnız mələklərin onların yanına gəlməsini, yaxud sənin Rəbbinin (əzab) əmrinin gəlib atmasınımı gzləyirlər? Onlardan əvvəlkilər də belə etmişdilər. Allah onlara zlm etmədi. Onlar zləri zlərinə zlm edirdilər.  ۚ   ۚ 
Fa'aşābahum Sayyi'ātu Mā `Amilū Wa Ĥāqa Bihim Mā Kānū Bihi Yastahzi'ūn 016-034. Onlara z əməllərinin cəzası (pisliklər) artıq yetişdi. İstehza etdikləri (əzab da) onları yaxaladı.
Wa Qāla Al-Ladhīna 'Ashrakū Law Shā'a Al-Lahu Mā `Abadnā Min Dūnihi Min Shay'in Naĥnu Wa Lā 'Ābā'uunā Wa Lā Ĥarramnā Min Dūnihi Min Shay'in  ۚ  Kadhālika Fa`ala Al-Ladhīna Min Qablihim  ۚ  Fahal `Alá Ar-Rusuli 'Illā Al-Balāghu Al-Mubīnu 016-035. Mşriklər (nadanlıqları zndən və ya istehza məqsədilə) dedilər: "Əgər Allah istəsəydi, nə biz, nə də atalarımız Ondan başqa he bir şeyə tapınmaz, Onsuz (Allahın razılığı, hkm olmadan) he bir şeyi haram etməzdik". Onlardan əvvəlkilər də belə etmişdilər. Peyğəmbərlərin vəzifəsi isə yalnız aıq-aşkar bir təbliğdir. (Peyğəmbərlər he kəsi zorla bir işə vadar etməz. Onların borcu ancaq Allahın hkmlərini insanlara təbliğ etmək, insanların borcu isə Allahın onlara verdiyi ağıl və iradə ilə haqqı batildən ayırmaq, yaxşı işlər grb savab qazanmaqdır).  ۚ   ۚ 
Wa Laqad Ba`athnā Fī Kulli 'Ummatin Rasūlāan 'Ani Au`budū Al-Laha Wa Ajtanibū Aţ-Ţāghūta  ۖ  Faminhum Man Hadá Al-Lahu Wa Minhum Man Ĥaqqat `Alayhi Ađ-Đalālatu  ۚ  Fasīrū Fī Al-'Arđi Fānžurū Kayfa Kāna `Āqibatu Al-Mukadhdhibīna 016-036. Biz hər mmətə: "Allaha ibadət edin, Tağutdan əkinin! - deyə peyğəmbər gndərmişdik. Onlardan bir qismini Allah doğru yola ynəltmiş, bir qismi isə (Allahın əzəli elmi ilə) haqq yoldan azmalı olmuşdur. (Ey mşriklər!) Yer zndə dolaşıb grn ki, (peyğəmbərləri) yalanı hesab edənlərin axırı necə oldu!  ۖ   ۚ 
'In Taĥriş `Alá Hudāhum Fa'inna Al-Laha Lā Yahdī Man Yuđillu  ۖ  Wa Mā Lahum Min Nāşirīna 016-037. (Ya Rəsulum!) Sən onların doğru yola gəlməsini həddindən artıq istəsən də (bunun he bir faydası yoxdur). nki Allah yoldan ıxartdıqlarını (bir daha) doğru yola salmaz. Onlara (Allahın əzabından xilas olmaqla) kmək edənlər də olmaz!  ۖ 
Wa 'Aqsamū Bil-Lahi Jahda 'Aymānihim  ۙ  Lā Yab`athu Al-Lahu Man Yamūtu  ۚ  Balá Wa`dāan `Alayhi Ĥaqqāan Wa Lakinna 'Akthara An-Nāsi Lā Ya`lamūna 016-038. Onlar: "Allah, lən bir kimsəni diriltməyəcəkdir!" - deyə Allaha mhkəm and idilər. Xeyr! (Allah qiyamət gn lləri qəbirlərindən ıxarıb dirildəcəyi haqda) doğru vəd etmişdir. Lakin insanların əksəriyyəti (bunu) bilməz!  ۙ   ۚ 
Liyubayyina Lahumu Al-Ladhī Yakhtalifūna Fīhi Wa Liya`lama Al-Ladhīna Kafarū 'Annahum Kānū Kādhibīna 016-039. (Allah hər bir mmini və kafiri ləndən sonra dirildəcəkdir ki) ixtilafda olduqları məsələləri izah etsin və (qiyamət gn llərin diriləcəyini) inkar edənlər də zlərinin yalanı olduqlarını bilsinlər.
'Innamā Qawlunā Lishay'in 'Idhā 'Aradnāhu 'An Naqūla Lahu Kun Fayakūnu 016-040. Biz hər hansı bir şeyi (yaratmaq) istədikdə ona szmz: "Ol!" deməkdir. O da dərhal olar. ~
Wa Al-Ladhīna Hājarū Fī Al-Lahi Min Ba`di Mā Žulimū Lanubawwi'annahum Ad-Dunyā  ۖ  Ĥasanatan Wa La'ajru Al-'Ākhirati  ۚ  'Akbaru Law Kānū Ya`lamūna 016-041. Zlmə məruz qaldıqdan sonra Allah uğrunda hicrət edənləri dnyada gzəl bir yerdə sakin edəcəyik. Axirət mkafatı (Cənnət) isə daha bykdr. Kaş (kafirlər və hicrətdən geri qalanlar bunu) biləydilər!  ۖ   ۚ 
Al-Ladhīna Şabarū Wa `Alá Rabbihim Yatawakkalūna 016-042. (O mhacirlər hər crə əziyyətə) dzənlər və yalnız Rəbbinə təvəkkl edənlərdir!
Wa Mā 'Arsalnā Min Qablika 'Illā Rijālāan Nūĥī 'Ilayhim  ۚ  Fās'alū 'Ahla Adh-Dhikri 'In Kuntum Lā Ta`lamūna 016-043. (Ya Rəsulum!) Biz səndən əvvəl də zlərinə vəhy etdiyimiz ancaq kişilər (kişi peyğəmbərlər) gndərmişdik. Əgər (bunu) bilmirsinizsə, zikr (kitab, elm) əhlindən soruşun! (Mşriklər belə iddia edirdilər ki, peyğəmbərlər bəşərdən deyil, ancaq mələklərdən ola bilər. Buna cavab olaraq bildirilir ki, insanlara gndərilən peyğəmbərlər mələk yox, məhz insan, z də yalnız kişilərdən ibarət olmalıdır).  ۚ 
Bil-Bayyināti Wa Az-Zuburi  ۗ  Wa 'Anzalnā 'Ilayka Adh-Dhikra Litubayyina Lilnnāsi Mā Nuzzila 'Ilayhim Wa La`allahum Yatafakkarūna 016-044. Biz onları (peyğəmbərliklərinin doğru olduğunu sbut edən) aıq-aşkar mczələr və kitablarla gndərdik. Sənə də Quranı nazil etdik ki, insanlara onlara gndəriləni (hkmləri, halal-haramı) izah edəsən və bəlkə, onlar da dşnb dərk edələr!  ۗ 
'Afa'amina Al-Ladhīna Makarū As-Sayyi'āti 'An Yakhsifa Al-Lahu Bihimu Al-'Arđa 'Aw Ya'tiyahumu Al-`Adhābu Min Ĥaythu Lā Yash`urūna 016-045. (Peyğəmbərlərə qarşı) pis hiylələr quranlar (pis işlər dzb qoşanlar) Allahın onları yerə gmməyəcəyinə, yaxud zləri də bilmədikləri bir yerdən onlara əzabın gəlməyəcəyinə əmindirlərmi?!
'Aw Ya'khudhahum Fī Taqallubihim Famā Hum Bimu`jizīna 016-046. Və ya gəzib dolaşarkən (səfər əsnasında) əzabın onları yaxalamasından (Allahın onları məhv etməsindən qorxmurlarmı?) Axı onlar (Allahı) aciz edə bilməzlər (Allahın əzabından qaıb canlarını qurtara bilməzlər!)
'Aw Ya'khudhahum `Alá Takhawwufin Fa'inna Rabbakum Lara'ūfun Raĥīmun 016-047. Yoxsa onlar tədriclə əzaba giriftar olmayacaqlarına (əmindirlər)?! Həqiqətən, Rəbbin şəfqətlidir, mərhəmətlidir! (Allah bəndələrinə əzab verməkdə tələsməz!)
'Awalam Yaraw 'Ilá Mā Khalaqa Al-Lahu Min Shay'in Yatafayya'u Žilāluhu `Ani Al-Yamīni Wa Ash-Shamā'ili Sujjadāan Lillahi Wa Humkhirūna 016-048. Məgər onlar Allahın yaratdığı hər hansı bir şeyə baxıb grmrlərmi ki, onların klgələri Allaha acizanə surətdə səcdə edərək sağa-sola əyilir?!
Wa Lillahi Yasjudu Mā Fī As-Samāwāti Wa Mā Fī Al-'Arđi Min Dābbatin Wa Al-Malā'ikatu Wa Hum Lā Yastakbirūna 016-049. Gylərdə və yerdə olan (btn) canlılar, hətta mələklər belə he bir təkəbbr gstərmədən Allaha səcdə edərlər!
Yakhāfūna Rabbahum Min Fawqihim Wa Yaf`alūna Mā Yu'umarūna 016-050. Onlar z (başlarının) stndə olan Rəbbindən qorxar və zlərinə buyurulanları edərlər!
Wa Qāla Al-Lahu Lā Tattakhidhū 'Ilahayni Athnayni  ۖ  'Innamā Huwa 'Ilahun Wāĥidun  ۖ  Fa'īyāya Fārhabūni 016-051. Allah belə buyurdu: "İki tanrı qəbul etməyin. O (Allah) yalnız tək bir tanrıdır. Ancaq Məndən qorxun!"  ۖ   ۖ 
Wa Lahu Mā Fī As-Samāwāti Wa Al-'Arđi Wa Lahu Ad-Dīnu Wa Aşibāan  ۚ  'Afaghayra Al-Lahi Tattaqūna 016-052. Gylərdə və yerdə nə varsa, hamısı Onundur! Din də (itaət və ibadət də) daim Onundur. Belə olduğu təqdirdə Allahdan başqasındanmı qorxursunuz?  ۚ 
Wa Mā Bikum Min Ni`matin Famina Al-Lahi  ۖ  Thumma 'Idhā Massakumu Ađ-Đurru Fa'ilayhi Taj'arūna 016-053. Sizə gələn hər bir nemət Allahdandır. Sonra sizə bir msibət z verdikdə Ona yalvarıb-yaxarırsınız!  ۖ 
Thumma 'Idhā Kashafa Ađ-Đurra `Ankum 'Idhā Farīqun Minkum Birabbihim Yushrikūna 016-054. Sonra sizi o msibətdən qurtardığı zaman bir də grrsən ki, aranızda bir dəstə Rəbbinə şərik qoşur.
Liyakfurū Bimā 'Ātaynāhum  ۚ  Fatamatta`ū  ۖ  Fasawfa Ta`lamūna 016-055. Onlar bunu zlərinə verdiyimiz nemətlərə nankorluq etmək n edirlər. Hələ ki (dnyada) kef əkib ləzzət alın. (Başınıza gələcək msibəti) sonra biləcəksiniz!  ۚ   ۖ 
Wa Yaj`alūna Limā Lā Ya`lamūna Naşībāan Mimmā Razaqnāhum  ۗ  Ta-Allāhi Latus'alunna `Ammā Kuntum Taftarūna 016-056. (Mşriklər) onlara verdiyimiz ruzidən he bir şey bilməyənlərə (he nə anlamayan btlərə) pay ayırırlar. Allaha and olsun ki, yaxdığınız iftiralara grə sorğu-sual ediləcəksiniz!  ۗ 
Wa Yaj`alūna Lillahi Al-Banāti Subĥānahu  ۙ  Wa Lahum Mā Yashtahūna 016-057. Onlar Allaha qızlar isnad edirlər/ (Mələklər Allahın qızlarıdır, deyirlər). Allaha pakdır, mqəddəsdir. (Onun oğula-qıza ehtiyacı yoxdur. ) zlərinə gəldikdə isə istədiklərini (oğlan uşaqlarını) aid edirdilər.  ۙ 
Wa 'Idhā Bushshira 'Aĥaduhum Bil-'Unthá Žalla Wajhuhu Muswaddāan Wa Huwa Kažīmun 016-058. Onlardan birinə qızı olması ilə mjdə verdikdə qəzəblənib z qapqara qaralar.
Yatawārá Mina Al-Qawmi Min Sū'i Mā Bushshira Bihi  ۚ  'Ayumsikuhu `Alá Hūnin 'Am Yadussuhu Fī At-Turābi  ۗ  'Alā Sā'a Mā Yaĥkumūna 016-059. Verilən mjdənin pisliyi zndən tayfasından qaıb gizlənər. (Allah bilir!) Grəsən, onu (o krpəni) zillət iində saxlayacaq, yoxsa torpağa gməcək? (Diri-diri basdıracaq?) Bir grn onlar necə pis mhakimə yrdrlər! (Oğlanları zlərinə gtrb qızları Allaha isnad edirlər. ) ~  ۚ   ۗ 
Lilladhīna Lā Yu'uminūna Bil-'Ākhirati Mathalu As-Saw'i  ۖ  Wa Lillahi Al-Mathalu Al-'A`lá  ۚ  Wa Huwa Al-`Azīzu Al-Ĥakīmu 016-060. Ən pis sifət (evlənmək n qadınlara ehtiyac hiss etdikləri halda, qız uşaqlarını diri-diri torpağa basırmaq) axirətə inanmayanlara, ən yksək sifət (vəhdaniyyət) isə Allaha məxsusdur. Allah yenilməz qvvət (qdrət) sahibi, hikmət sahibidir!  ۖ   ۚ 
Wa Law Yu'uākhidhu Al-Lahu An-Nāsa Bižulmihim Mā Taraka `Alayhā Min Dābbatin Wa Lakin Yu'uakhkhiruhum 'Ilá 'Ajalin Musammáan  ۖ  Fa'idhā Jā'a 'Ajaluhum Lā Yasta'khirūna Sā`atan  ۖ  Wa Lā Yastaqdimūna 016-061. Əgər Allah insanları zlmləri zndən cəzalandırsaydı, yer zndə he bir canlını sağ buraxmazdı. Lakin (Allah) onlara məyyən mddət (mrlərinin sonunadək) mhlət verər. Əcəlləri gəlib atdıqda isə (ondan) bircə saat belə nə geri qalar, nə də irəli keə bilərlər.  ۖ   ۖ 
Wa Yaj`alūna Lillahi Mā Yakrahūna Wa Taşifu 'Alsinatuhumu Al-Kadhiba 'Anna Lahumu Al-Ĥusná  ۖ  Lā Jarama 'Anna Lahumu An-Nāra Wa 'Annahum Mufraţūna 016-062. (Mşriklər) zlərinin bəyənmədiklərini (qızları) Allaha isnad edərlər. Dilləri də: "Onları ən gzəl aqibət (Cənnət, Allah rizası) gzləyir!" - deyə yalan sylər. Şbhəsiz ki, onları Cəhənnəm gzləyir. Onlar (Cəhənnəm atəşinə daxil olduqdan sonra hamı tərəfindən) tərk olunacaqlar. (Və ya onlar gndən-gnə Cəhənnəmə yaxınlaşanlardır. )  ۖ 
Ta-Allāhi Laqad 'Arsalnā 'Ilá 'Umamin Min Qablika Fazayyana Lahumu Ash-Shayţānu 'A`mālahum Fahuwa Walīyuhumu Al-Yawma Wa Lahum `Adhābun 'Alīmun 016-063. (Ya Rəsulum!) Allaha and olsun ki, səndən əvvəl də mmətlərə peyğəmbərlər gndərmişdik. Şeytan onlar z (irkin) əməllərini xoş gstərmişdi. Bu gn Şeytan onların dostudur (havadarıdır). Onlar (qiyamət gn) şiddətli əzaba dar olacaqlar!
Wa Mā 'Anzalnā `Alayka Al-Kitāba 'Illā Litubayyina Lahumu Al-Ladhī Akhtalafū Fīhi  ۙ  Wa Hudáan Wa Raĥmatan Liqawmin Yu'uminūna 016-064. Biz Kitabı (Quranı) sənə yalnız (mşriklərə) ixtilafda olduqları (tvhid, qiyamət, qəza-qədər və s. bu kimi) məsələləri izah etmək və mminlərə bir hidayət və mərhəmət olsun deyə nazil etdik!  ۙ 
Wa Allāhu 'Anzala Mina As-Samā'i Mā'an Fa'aĥyā Bihi Al-'Arđa Ba`da  ۚ  Mawtihā 'Inna Fī Dhālika La'āyatan Liqawmin Yasma`ūna 016-065. Allah gydən bir yağış endirər, onunla yer zn ldkdən (quruduqdan) sonra dirildər. (yd-nəshihətə) qulaq asanlar n bunda bir ibrət vardır. (Allah quru torpağa həyat verə bildiyi kimi, insanları da ləndən sonra diriltməyə qadirdir!)  ۚ 
Wa 'Inna Lakum Al-'An`ām La`ibratan  ۖ  Nusqīkum Mimmā Fī Buţūnihi Min Bayni Farthin Wa Damin Labanāan Khālişāan Sā'ighāan Lilshshāribīna 016-066. Şbhəsiz ki, davarda (sağmal heyvanlarda) da sizin n bir ibrət vardır. Biz onların qarınlarındakı qanla ifrazat arasında olan təmiz sd sizə iirdirik. O, iənlərin boğazından rahat keər. (Qanın və ifrazatın dadı, qoxusu və rəngi əsla sdə qarışmaz. Əksinə, sdə elə bir tam verərik ki, o, iənlərə xoş gələr).  ۖ 
Wa Min Thamarāti An-Nakhīli Wa Al-'A`nābi Tattakhidhūna Minhu Sakarāan Wa Rizqāan Ĥasanāan  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyatan Liqawmin Ya`qilūna 016-067. Siz xurma ağaclarının meyvəsindən və zmlərdən şərab (yaxud sirkə) və gzəl ruzi (kişmiş, mvc, bəhməz, quru xurma və s.) dzəldirsiniz. Şbhəsiz ki, bunda da ağılla dşnənlər n bir ibrət vardır.  ۗ 
Wa 'Awĥá Rabbuka 'Ilá An-Naĥli 'Ani Attakhidhī Mina Al-Jibāli Buyūtāan Wa Mina Ash-Shajari Wa Mimmā Ya`rishūna 016-068. Rəbbin bal arısına belə vəhy (təlqin) etdi: "Dağlarda, ağaclarda və (insanların) qurduqları ardaqlarda (evlərin damında, zmlklərdə) znə evlər tik (pətəklər sal);
Thumma Kulī Min Kulli Ath-Thamarāti Fāslukī Subula Rabbiki Dhululāan  ۚ  Yakhruju Min Buţūnihā Sharābun Mukhtalifun 'Alwānuhu Fīhi Shifā'un Lilnnāsi  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyatan Liqawmin Yatafakkarūna 016-069. Sonra btn meyvələrdən ye və Rəbbinin sənə gstərdiyi yolla rahat (asanlıqla) get! (Və ya: "Rəbbinin yollarını itaətlə tut!") (O arıların) qarınlarından insanlar n şəfa olan mxtəlif rəngli (ağ, sarı, qırmızı) bal ıxar. Şhəsiz ki, bunda dşnb dərk edənlər n bir ibrət vardır!  ۚ   ۗ 
Wa Allāhu Khalaqakum Thumma  ۚ  Yatawaffākum Wa Minkum Man Yuraddu 'Ilá 'Ardhali Al-`Umuri Likay Lā Ya`lama Ba`da `Ilmin  ۚ  Shay'āan 'Inna Al-Laha `Alīmun Qadīrun 016-070. Allah sizi yaratmışdır, sonra da (əcəliniz atanda) ldrəcəkdir. Sizin bir qisminiz mrn ən rəzil (ixtiyar) ağına (80-90 yaşlarına) atdırılar ki, (vaxtilə) bildiyi hər şeyi unudar. (İnsan qocalığın ən dşgn dvrndə bildiyini unudar, xasiyyətini dəyişib uşaq kimi olar. Bu, əsasən, kafirlərə aiddir. Lakin Quran oxuyan, oruc tutub namaz qılan, sidq-rəkdən ibadət edən şəxsin isə ixtiyar ağında belə, ağlı başında olar, uzun mr onun qiymətini və kəramətini Allah yanında daha da artırar). Həqiqətən, Allah (hər şeyi) biləndir, (hər şeyə) qadirdir!  ۚ   ۚ 
Wa Allāhu Fađđala Ba`đakum `Alá Ba`đin  ۚ  Ar-Rizqi Famā Al-Ladhīna Fuđđilū Birāddī Rizqihim `Alá Mā Malakat 'Aymānuhum Fahum Fīhi  ۚ  Sawā'un 'Afabini`mati Al-Lahi Yajĥadūna 016-071. Allah ruzi baxımından birinizi digərinizdən stn etmişdir. stn olanlar (varlılar) tabeiliyində olanları (qulları, kənizləri) z ruzilərinə şərik etməzlər ki, bu cəhətdən bərabər olsunlar. (Və ya onlar hamısı ruziyə şərik olduqları halda, varlılar z ruzilərini tabeiliyində olanlara verməzlər. Var-dvlət sahibləri z ruzilərini onlara tabe olanlarla bərabər blməyi, onları mallarına şərik etməyi zlərinə rəva bilmədikləri halda, hər şeyin xaliqi olan Allaha cansız btləri və digər tanrıları şərik qoşmağı necə rəva grrlər?) İndi onlar Allahın nemətlərini inkarmı edirlər?  ۚ   ۚ 
Wa Allāhu Ja`ala Lakum Min 'Anfusikum 'Azwājāan Wa Ja`ala Lakum Min 'Azwājikum Banīna Wa Ĥafadatan Wa Razaqakum Mina  ۚ  Aţ-Ţayyibāti 'Afabiālbāţili Yu'uminūna Wa Bini`mati Al-Lahi Hum Yakfurūna 016-072. Allah sizin n znzdən (Adəm və Həvvadan, yaxud z cinsinizdən) zvcələr yaratdı, zvcələrinizdən də sizin n oğullar, nəvələr əmələ gətirdi, pak (halal) nemətlərindən sizə ruzi verdi. Belə olduqda, onlar (mşriklər) batilə inanıb Allahın nemətini inkarmı edirlər?  ۚ 
Wa Ya`budūna Min Dūni Al-Lahi Mā Lā Yamliku Lahum Rizqāan Mina As-Samāwāti Wa Al-'Arđi Shay'āan Wa Lā Yastaţī`ūna 016-073. (Mşriklər) Allahı qoyub gylərdən və yerdən onlara verəcək he bir ruzisi olmayan və buna gcləri də atmayanlara (btlərə) ibadət edirlər.
Falā Tađribū Lillahi Al-'Amthāla  ۚ  'Inna Al-Laha Ya`lamu Wa 'Antum Lā Ta`lamūna 016-074. (Allah qoşduğunuz şərikləri, Onun yaratdıqlarını) Allaha bənzətməyin. Allah (he bir şəriki olmadığını, he bir məxluqun Ona bənzəmədiyini) bilir, siz isə (bu həqiqəti) bilmirsiniz!  ۚ 
Đaraba Al-Lahu Mathalāan `Abdāan Mamlūkāan Lā Yaqdiru `Alá Shay'in Wa Man Razaqnāhu Minnā Rizqāan Ĥasanāan Fahuwa Yunfiqu Minhu Sirrāan Wa Jahrāan  ۖ  Hal Yastawūna  ۚ  Al-Ĥamdu Lillahi  ۚ  Bal 'Aktharuhum Lā Ya`lamūna 016-075. Allah belə bir məsəl əkdi: "He bir şeyə gc atmayan və başqasının malı olan bir qul znə verdiyimiz gzəl ruzidən (Allah yolunda) gizli və aşkar sərf edən birisi ilə (azad bir insanla) eyni ola bilərmi?! Həmd (hər cr tərif və şkr) yalnız Allaha məxsusdur, lakin (mşriklərin) əksəriyyəti (bunu) bilməz!  ۖ   ۚ   ۚ 
Wa Đaraba Al-Lahu Mathalāan Rajulayni 'Aĥaduhumā 'Abkamu Lā Yaqdiru `Alá Shay'in Wa Huwa Kallun `Alá Mawlāhu 'Aynamā Yuwajjhhhu Lā Ya'ti Bikhayrin  ۖ  Hal Yastawī Huwa Wa Man Ya'muru Bil-`Adli  ۙ  Wa Huwa `Alá Şirāţin Mustaqīmin 016-076. Allah iki nəfər (z ilə btlər) barəsində yenə belə bir məsəl buyurdu: (bu iki nəfərin) biri dilsizdir (laldır), he bir şeyə gc atmaz. O z ağasına bir ykdr, onu hara yollasa, xeyirlə qayıtmaz. O he doğru yolda olub haqq-ədaləti əmr edən (insanları ədalətli işlər grməyə svq edən) bir kimsə kimi ola bilərmi?! ~  ۖ   ۙ 
Wa Lillahi Ghaybu As-Samāwāti Wa Al-'Arđi  ۚ  Wa Mā 'Amru As-Sā`ati 'Illā Kalamĥi Al-Başari 'Aw Huwa 'Aqrabu  ۚ  'Inna Al-Laha `Alá Kulli Shay'in Qadīrun 016-077. Gylərin və yerin qeybini (gzə grnməyən, he kəsə bəlli olmayan məchul sirlərini) bilmək ancaq Allaha məxsusdur. Qiyamətin qopması (əmri) bir gz qırpımında, yaxud daha tez olar. Allah, həqiqətən, hər şeyə qadirdir!  ۚ   ۚ 
Wa Allāhu 'Akhrajakum Min Buţūni 'Ummahātikum Lā Ta`lamūna Shay'āan Wa Ja`ala Lakumu As-Sam`a Wa Al-'Abşāra Wa  ۙ  Al-'Af'idata La`allakum Tashkurūna 016-078. Allah sizi analarınızın bətnlərindən he bir şey bilmədiyiniz (dərk etmədiyiniz) halda ıxartdı. Sonra sizə qulaq, gz və qəlb verdi ki, (Allahın əmrlərini eşidib, qdrətini və əzəmətini grb, vəhdaniyyətini duyub) şkr edəsiniz!  ۙ 
'Alam Yaraw 'Ilá Aţ-Ţayri Musakhkharātin Fī Jawwi As-Samā'i Mā Yumsikuhunna 'Illā Al-Lahu  ۗ  'Inna Fī Dhālika La'āyātin Liqawmin Yu'uminūna 016-079. Məgər (mşriklər) yerlə gy arasında (uaraq Allaha) ram olmuş quşları grmrlər?! Onları (havada) yalnız Allah saxlayır (btn hərəkətlərini ancaq Allah idarə edir). Həqiqətən, bunda mminlər n ibrətlər vardır!  ۗ 
Wa Allāhu Ja`ala Lakum Min Buyūtikum Sakanāan Wa Ja`ala Lakum Min Julūdi Al-'An`āmi Buyūtāan Tastakhiffūnahā Yawma Ža`nikum Wa Yawma  ۙ  'Iqāmatikum Wa Min 'Aşwāfihā Wa 'Awbārihā Wa 'Ashrihā 'Athāthāan Wa Matā`āan 'Ilá Ĥīnin 016-080. Allah evlərinizi sizə məskən (yaşayıb dincəlmə yeri) etdi, heyvanların dərilərindən həm k vaxtı, həm də bir yerdə qaldığınız zaman (daşınması) sizin n yngl (asan) olan evlər-adırlar dzəltdi, onların yunundan, tkndən və qılından məyyən vaxta qədər (mrnzn sonuna kimi və ya onlar khnələnədək) istifadə edəcəyiniz ev əşyası (pal-paltar, xala-palaz) və (satlıq) mal verdi.  ۙ 
Wa Allāhu Ja`ala Lakum Mimmā Khalaqa Žilālāan Wa Ja`ala Lakum Mina Al-Jibāli 'Aknānāan Wa Ja`ala Lakum Sarābīla Taqīkumu Al-Ĥarra Wa Sarābīla Taqīkum  ۚ  Ba'sakum Kadhālika Yutimmu Ni`matahu `Alaykum La`allakum Tuslimūna 016-081. Allah yaratdığı şeylərdən (ağaclardan, evlərdən, dağlardan və buludlardan) sizin n (gnəşin hərarətindən qorunmaq məqsədilə) klgəliklər əmələ gətirdi, sizdən tr dağlarda sığınacaqlar (mağaralar, kahalar), sizi istidən (və soyuqdan) saxlayacaq (yun, kətan, pambıq) kynəklər, (sizi mharibədə) qoruyacaq zirehli geyimlər dzəltdi. Allah nemətini sizə belə tamamlayıb verdi ki, bəlkə, Ona itaət edəsiniz (msəlman olasınız)!  ۚ 
Fa'in Tawallaw Fa'innamā `Alayka Al-Balāghu Al-Mubīnu 016-082. (Ya Rəsulum! Əgər btn bunlardan sonra mşriklər) yenə də (səndən) z dndərsələr (rəyini qısma)! nki sənin vəzifən ancaq (Mənim dinimi, hkmlərimi) aıq-aşkar təbliğ etməkdir!
Ya`rifūna Ni`mata Al-Lahi Thumma Yunkirūnahā Wa 'Aktharuhumu Al-Kāfirūna 016-083. Onlar Allahın nemətini (Muhəmməd əleyhissəlamı peyğəmbər gndərməklə onlara etdiyi ltf) bilir, lakin sonra onu (Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərliyini) danırlar. Onların əksəriyyəti kafirdir.
Wa Yawma Nab`athu Min Kulli 'Ummatin Shahīdāan Thumma Lā Yu'udhanu Lilladhīna Kafarū Wa Lā Hum Yusta`tabūna 016-084. Qiyamət gn hər mmətdən bir şahid (z peyğəmbərini) gətirəcəyik. (Onlar mminlərin lehinə, kafirlərin əleyhinə şahidlik edəcəklər). Kafirlərə (zrxahlıq etməyə) izin verilməyəcək, he zr diləmələri də istənilməyəcəkdir!
Wa 'Idhā Ra'á Al-Ladhīna Žalamū Al-`Adhāba Falā Yukhaffafu `Anhum Wa Lā Hum Yunžarūna 016-085. Zalımlar (kafirlər, mşriklər) əzabı (Cəhənnəm əzabını) grncə (yalvarıb-yaxaracaqlar), lakin (əzabları) ynglləşdirilməyəcək, (tvbə n) onlara bir an belə mhlət də verilməyəcəkdir!
Wa 'Idhā Ra'á Al-Ladhīna 'Ashrakū Shurakā'ahum Qālū Rabbanā Hā'uulā' Shurakā'uunā Al-Ladhīna Kunnā Nad`ū Min Dūnika  ۖ  Fa'alqaw 'Ilayhimu Al-Qawla 'Innakum Lakādhibūna 016-086. Mşriklər (Allaha qoşduqları) şəriklərini (btləri, tanrıları) grdkdə: "Ey Rəbbimiz! Bunlar bizim Səndən savayı (bizi Sənə yaxınlaşdırmaq məqsədilə) ibadət etdiyimiz şəriklərimizdir!" - deyəcəklər. (Btlər də) onlara: "Siz əsl yalanısınız! (Biz sizi Allahı tərk edib bizə tapınmağa dəvət etməmişdik!)" - deyə cavab verəcəklər.  ۖ 
Wa 'Alqaw 'Ilá Al-Lahi Yawma'idhin As-Salama  ۖ  Wa Đalla `Anhum Mā Kānū Yaftarūna 016-087. (Mşriklər) o gn (gnahlarını etiraf edərək) Allaha təslim olacaq, zlərindən uydurub dzəltdikləri (btlər) də aradan ıxacaqlar!  ۖ 
Al-Ladhīna Kafarū Wa Şaddū `An Sabīli Al-Lahi Zidnāhum `Adhābāan Fawqa Al-`Adhābi Bimā Kānū Yufsidūna 016-088. Trətdikləri fitnə-fəsada grə (insanları) Allah yolundan dndərən kafirlərin əzablarının stnə bir əzab da artıracağıq!
Wa Yawma Nab`athu Fī Kulli 'Ummatin Shahīdāan `Alayhim Min 'Anfusihim  ۖ  Wa Ji'nā Bika Shahīdāan `Alá Hā'uulā'  ۚ  Wa Nazzalnā `Alayka Al-Kitāba Tibyānāan Likulli Shay'in Wa Hudáan Wa Raĥmatan Wa Bushrá Lilmuslimīna 016-089. Qiyamət gn hər mmətə zlərindən bir şahid (hər mmətin z peyğəmbərini) gndərəcəyik (tutacağıq). (Ya Rəsulum!) Səni də bunlara (z mmətinə) şahid gətirəcəyik. Biz Quranı sənə hər şeyi (dini hkmləri, halal-haramı, gnahı və savabı) izah etmək n, msəlmanlara (və ya Allahın vəhdaniyyətini qəbul edən btn insanlara) da bir hidayət, mərhəmət və mjdə olaraq nazil etdik!  ۖ   ۚ 
'Inna Al-Laha Ya'muru Bil-`Adli Wa Al-'Iĥsāni Wa 'Ītā'i Dhī Al-Qurbá Wa Yanhá `Ani Al-Faĥshā'i Wa Al-Munkari Wa Al-Baghyi  ۚ  Ya`ižukum La`allakum Tadhakkarūna 016-090. Həqiqətən, Allah (Quranda insanlara) ədalətli olmağı, yaxşılıq etməyi, qohumlara (haqqını) verməyi (kasıb qohum-əqrabaya şəriətin vacib bildiyi tərzdə əl tutmağı) buyurar, zina etməyi, pis işlər grməyi və zlm etməyi isə qadağan edir. (Allah) sizə dşnb ibrət alasınız deyə, belə yd-nəsihət verir!  ۚ 
Wa 'Awfū Bi`ahdi Al-Lahi 'Idhā `Āhadtum Wa Lā Tanquđū Al-'Aymāna Ba`da Tawkīdihā Wa Qad Ja`altumu Al-Laha `Alaykum Kafīlāan  ۚ  'Inna Al-Laha Ya`lamu Mā Taf`alūna 016-091. Əhd etdiyiniz zaman Allaha verdiyiniz əhdi yerinə yetirin. Allahı znzə zamin edib mhkəm and idikdən sonra onu pozmayın. Həqiqətən, Allah nə etdiyinizi bilir!  ۚ 
Wa Lā Takūnū Kāllatī Naqađat Ghazlahā Min Ba`di Qūwatin 'Anthāan Tattakhidhūna 'Aymānakum Dakhalāan Baynakum 'An Takūna 'Ummatun Hiya 'Arbá Min 'Ummatin  ۚ  'Innamā Yablūkumu Al-Lahu Bihi  ۚ  Wa Layubayyinanna Lakum Yawma Al-Qiyāmati Mā Kuntum Fīhi Takhtalifūna 016-092. Mhkəm əyirdiyi ipliyi sonradan qıran (təzədən aıb skən) qadın kimi olmayın. Siz bir mmət digərindən (sayca) ox olduğu n aranızdakı andları yalana evirirsiniz (fitnə-fəsad aləti edirsiniz). (Bu gn bir qəbilə ilə mqavilə bağlayır, sabah daha qvvətli, daha varlı bir qəbilə ilə rastlaşdıqda əvvəlki ilə bağladığınız mqaviləni pozub onunla sazişə girisiniz). Allah bununla yalnız sizi sınayır. O, qiyamət gn ixtilafda olduğunuz (dini) məsələləri sizə izah edəcəkdir!  ۚ   ۚ 
Wa Law Shā'a Al-Lahu Laja`alakum 'Ummatan Wāĥidatan Wa Lakin Yuđillu Man Yashā'u Wa Yahdī Man Yashā'u  ۚ  Wa Latus'alunna `Ammā Kuntum Ta`malūna 016-093. Əgər Allah istəsəydi, sizi (eynilə dində olan) tək bir mmət edərdi. (Allah) dilədiyini zəlalətə salar, dilədiyini isə doğru yola ynəldər. Szsz ki, etdiyiniz əməllərə grə sorğu-sual olunacaqsınız!  ۚ 
Wa Lā Tattakhidhū 'Aymānakum Dakhalāan Baynakum Fatazilla Qadamun Ba`da Thubūtihā Wa Tadhūqū As-Sū'a Bimā Şadadtum `An Sabīli Al-Lahi  ۖ  Wa Lakum `Adhābun `Ažīmun 016-094. Aralarınızdakı andlarını yalana evirib fitnə-fəsad aləti etməyin. Yoxsa ayağınız mhkəm olduğu ikən srşər (imana gəldikdən sonra ondan xaric olarsınız) və (insanları) Allah yolundan dndərdiyinizə grə (dnyada) əzabı dadarsınız. (Hələ axirətdə də) sizi dəhşətli bir əzab gzləyir! (Peyğəmbərlə əhd bağladıqdan sonra hrmət, ehtiram qazanan şəxs szndə mhkəm durmayıb əhdini pozsa, nfuzunu itirər və zn fəlakətə, məhvə dar etmiş olar).  ۖ 
Wa Lā Tashtarū Bi`ahdi Al-Lahi Thamanāan Qalīlāan  ۚ  'Innamā `Inda Al-Lahi Huwa Khayrun Lakum 'In Kuntum Ta`lamūna 016-095. Allahla bağladığınız əhdi ucuz satmayın. (Əhdi pozmadığınıza grə) Allah yanında olan (savab) sizin n (dnya mənfəətindən) daha yaxşıdır. Kaş biləydiniz!  ۚ 
Mā `Indakum Yanfadu  ۖ  Wa Mā `Inda Al-Lahi Bāqin  ۗ  Wa Lanajziyanna Al-Ladhīna Şabarū 'Ajrahum Bi'aĥsani Mā Kānū Ya`malūna 016-096. Sizdə olan (dnya malı) tkənər, Allah dərgahında olan (axirət nemətləri) isə əbədidir. (Allah yolunda əziyyətlərə) dzənləri etdikləri yaxşı əməllərin mqabilində mkafatlandıracağıq (yaxud grdkləri yaxşı işlərin əvəzində onlara daha yaxşı mkafat verəcəyik!)!  ۖ   ۗ 
Man `Amila Şāliĥāan Min Dhakarin 'Aw 'Unthá Wa Huwa Mu'uminun Falanuĥyiyannahu Ĥayāatan Ţayyibatan  ۖ  Wa Lanajziyannahum 'Ajrahum Bi'aĥsani Mā Kānū Ya`malūna 016-097. Mmin olub yaxşı işlər grən (Allaha itaət edən) kişi və qadına (dnyada və axirətdə) xoş həyat nəsib edəcək və etdikləri yaxşı əməllərə grə mkafatlarını verəcəyik. (Və ya grdkləri yaxşı işlərin mqabilində onlara daha yaxşı mkafatlarını verəcəyik!)  ۖ 
Fa'idhā Qara'ta Al-Qur'āna Fāsta`idh Bil-Lahi Mina Ash-Shayţāni Ar-Rajīmi 016-098. (Ya Rəsulum!) Quran oxumaq istədiyin zaman məlun Şeytandan Allaha sığın! ("Əuzu billahi minəş-şeytanır-rəcim" szlərini de!)
'Innahu Laysa Lahu Sulţānun `Alá Al-Ladhīna 'Āmanū Wa `Alá Rabbihim Yatawakkalūna 016-099. Həqiqətən, iman gətirib yalnız z Rəbbinə təvəkkl edənlərin zərində Şeytanın he bir hkm yoxdur!
'Innamā Sulţānuhu `Alá Al-Ladhīna Yatawallawnahu Wa Al-Ladhīna Hum Bihi Mushrikūna 016-100. Şeytanın hkm yalnız ona itaət edib Allaha şərik qoşanlar zərindədir! (İnsanların Allaha şərik qoşmalarının əsas səbəbi onların Şeytana itaət etmələri, Şeytanı zlərinə dost, havadar semələridir!)
Wa 'Idhā Baddalnā 'Āyatan Makāna 'Āyatin Wa  ۙ  Allāhu 'A`lamu Bimā Yunazzilu Qālū 'Innamā 'Anta Muftarin  ۚ  Bal 'Aktharuhum Lā Ya`lamūna 016-101. Biz bir ayənin yerinə digər bir ayəni gətirdikdə (bir ayənin hkmn ləğv edib onu başqası ilə əvəz etdikdə) - Allah nə nazil etdiyini (hansı hkmn bəndələri n daha mnasib olduğunu) z daha yaxşı bilir - (Kafirlər Muhəmmədə): "Sən ancaq bir iftiraısan (Allahın adından yalan uydurursan!)" - deyərlər. Xeyr! Onların əksəriyyəti (cahil olduğu n əsl həqiqəti, bir hkm başqası ilə əvəz etməyin hikmətini) bilməz!  ۙ   ۚ 
Qul Nazzalahu Rūĥu Al-Qudusi Min Rabbika Bil-Ĥaqqi Liyuthabbita Al-Ladhīna 'Āmanū Wa Hudáan Wa Bushrá Lilmuslimīna 016-102. (Ya Rəsulum!) De: "Ruhlqds (Cəbrail) onu (Quranı) sənin Rəbbindən iman gətirənlərə səbat vermək, msəlmanları isə doğru yola ynəltmək və (onlara Cənnətlə) mjdə vermək n haqq olaraq nazil etmişdir!"
Wa Laqad Na`lamu 'Annahum Yaqūlūna 'Innamā Yu`allimuhu Basharun  ۗ  Lisānu Al-Ladhī Yulĥidūna 'Ilayhi 'A`jamīyun Wa Hadhā Lisānun `Arabīyun Mubīnun 016-103. Biz (mşriklərin): "(Quranı) ona (Muhəmmədə) bir insan (ara-sıra grb danışdığı Cəbr ər-Rumi adlı xapərəst bir gənc və ya Səlmani-Farsi) yrədir!" - dediklərini də bilirik . Onların nəzərdə tutduqları adamın dili başqa dildir. Bu (Quranın dili) isə aıq-aşkar (bəlağətli, fəsahətli) ərəb dilidir! (Ərəblər zləri Quranın dil, slub gzəlliyi qarşısında heyranlıqlarını, acizliklərini gizlədə bilmədikləri halda, əcəmlər bu cr fəsahətli ərəb dilini haradan bilə bilərlər?!)  ۗ 
'Inna Al-Ladhīna Lā Yu'uminūna Bi'āyāti Al-Lahi Lā Yahdīhimu Al-Lahu Wa Lahum `Adhābun 'Alīmun 016-104. Allahın ayələrinə inanmayanları, szsz ki, Allah doğru yola salmaz. Onları (axirətdə) şiddətli bir əzab gzləyir!
'Innamā Yaftarī Al-Kadhiba Al-Ladhīna Lā Yu'uminūna Bi'āyāti Al-Lahi  ۖ  Wa 'Ūlā'ika Humu Al-Kādhibūna 016-105. Yalanı ancaq Allahın ayələrinə inanmayanlar uydururlar. Onlar əsl yalanıdırlar!  ۖ 
Man Kafara Bil-Lahi Min Ba`di 'Īmānihi 'Illā Man 'Ukriha Wa Qalbuhu Muţma'innun Bil-'Īmāni Wa Lakin Man Sharaĥa Bil-Kufri Şadrāan Fa`alayhim Ghađabun Mina Al-Lahi Wa Lahum `Adhābun `Ažīmun 016-106. Qəlbi imanla sabit olduğu halda (kfr szn deməyə) məcbur edilən (dil ilə deyib rəyində onu təsdiq etməyən) şəxs istisna olmaqla, hər kəs iman gətirdikdən sonra kfr etsə (onu ağır təhlkə gzləyir). Lakin qəlbən kfrə razı olanlara (qəlbində knll surətdə kfrə yer verənlərə) Allahın qəzəbi tutar və onlar şiddətli bir əzaba dar olarlar! ~
Dhālika Bi'annahumu Astaĥabbū Al-Ĥayāata Ad-Dunyā `Alá Al-'Ākhirati Wa 'Anna Al-Laha Lā Yahdī Al-Qawma Al-Kāfirīna 016-107. Bu (əzab) ona grədir ki, onlar dnyanı (fani dnya malını) axirətdən (axirət nemətlərindən) stn tutarlar. Allah kafirləri doğru yola salmaz!
'Ūlā'ika Al-Ladhīna Ţaba`a Al-Lahu `Alá Qulūbihim Wa Sam`ihim Wa 'Abşārihim  ۖ  Wa 'Ūlā'ika Humu Al-Ghāfilūna 016-108. Bunlar o kəslərdir ki, Allah onların qəlblərini, qulaqlarını və gzlərini mhrləmişdir. Onlar (Allahın kafirlər n hazırladığı əzabdan) qafildirlər!  ۖ 
Lā Jarama 'Annahum Al-'Ākhirati Humu Al-Khāsirūna 016-109. Şbhəsiz ki, axirətdə ziyana uğrayanlar da onlardır!
Thumma 'Inna Rabbaka Lilladhīna Hājarū Min Ba`di Mā Futinū Thumma Jāhadū Wa Şabarū 'Inna Rabbaka Min Ba`dihā Laghafūrun Raĥīmun 016-110. Fitnəyə məruz qaldıqdan sonra hicrət edənləri, daha sonra cihad edib (bu yolda hər cr əzab-əziyyətə) səbr edənləri isə (btn) bunlardan sonra Rəbbin, şbhəsiz ki, bağışlayandır, (onlara) rəhm edəndir!
Yawma Ta'tī Kullu Nafsin Tujādilu `An Nafsihā Wa Tuwaffá Kullu Nafsin Mā `Amilat Wa Hum Lā Yužlamūna 016-111. O gn (qiyamət gn) hər kəs z canının hayında olar, hər kəsə əməlinin əvəzi (cəzası) verilər və onlara he bir haqsızlıq edilməz!
Wa Đaraba Al-Lahu Mathalāan Qaryatan Kānat 'Āminatan Muţma'innatan Ya'tīhā Rizquhā Raghadāan Min Kulli Makānin Fakafarat Bi'an`umi Al-Lahi Fa'adhāqahā Al-Lahu Libāsa Al-Jū`i Wa Al-Khawfi Bimā Kānū Yaşna`ūna 016-112. Allah bir şəhəri (Məkkəni) misal gətirir. O şəhər əmin-amanlıq və arxayınlıq iində idi. Lakin (əhalisi) Allahın nemətini inkar etdi, Allah da həmin şəhərə (sakinlərinin) etdikləri əməllərə grə (yeddi il) aclıq və qorxu bəlası daddırdı.
Wa Laqad Jā'ahum Rasūlun Minhum Fakadhdhabūhu Fa'akhadhahumu Al-`Adhābu Wa Hum Žālimūna 016-113. Onlara zlərindən bir peyğəmbər gəlmişdi. Onlar onu yalanı saydılar, buna grə də əzab (Bədr mharibəsi) onları zlm edərkən (zlm etdikləri zaman) yaxaladı.
Fakulū Mimmā Razaqakumu Al-Lahu Ĥalālāan Ţayyibāan Wa Ashkurū Ni`mata Al-Lahi 'In Kuntum 'Īyāhu Ta`budūna 016-114. Allahın sizə verdiyi halal və pak ruzilərdən yeyin. Əgər Allaha ibadət edirsinizsə, Onun nemətinə şkr edin!
'Innamā Ĥarrama `Alaykumu Al-Maytata Wa Ad-Dama Wa Laĥma Al-Khinzīri Wa Mā 'Uhilla Lighayri Al-Lahi Bihi  ۖ  Famani Ađţurra Ghayra Bāghin Wa Lā `Ādin Fa'inna Al-Laha Ghafūrun Raĥīmun 016-115. Allah sizə ancaq l heyvanı, qanı, donuz ətini və Allahın adı əkilmədən (bismillah deyilmədən) kəsilmiş heyvanı haram buyurmuşdur. (zgənin malına əl uzatmamaq şərtilə) başqa bir şey tapa bilməyib zəruri ehtiyacını dəyəcək qədər bunlardam yeməyə məcbur olan şəxsə (gnah yazılmaz). nki Allah (bəndələrini) bağışlayandır, rəhm edəndir!  ۖ 
Wa Lā Taqūlū Limā Taşifu 'Alsinatukumu Al-Kadhiba Hādhā Ĥalālun Wa Hadhā Ĥarāmun Litaftarū `Alá Al-Lahi Al-Kadhiba  ۚ  'Inna Al-Ladhīna Yaftarūna `Alá Al-Lahi Al-Kadhiba Lā Yufliĥūna 016-116. Diliniz (bizə belə əmr edildiyi deyə) yalana vərdiş etdiyi n (dəlilsiz-sbutsuz): "Bu halaldır,o haramdır!" - deməyin, nki (bununla) Allaha iftira yaxmış olursunuz. Allaha iftira yaxanlar (axirət əzabından) nicat tapmazlar!  ۚ 
Matā`un Qalīlun Wa Lahum `Adhābun 'Alīmun 016-117. (Onlar n dnyada) az bir mənfəət vardır, (axirətdə isə) onları şiddətli bir əzab gzləyir!
Wa `Alá Al-Ladhīna Hādū Ĥarramnā Mā Qaşaşnā `Alayka Min Qablu  ۖ  Wa Mā Žalamnāhum Wa Lakin Kānū 'Anfusahum Yažlimūna 016-118. Yəhudilərə haram etdiyimiz şeyləri daha əvvəl sənə xəbər vermişdik. Biz (bunları haram buyurmaqla) onlara zlm etmədik. Onlar (gnah işlər grməklə) zləri zlərinə zlm edirdilər. (Buna grə də Allah bir ox nemətləri onlara haram buyurdu).  ۖ 
Thumma 'Inna Rabbaka Lilladhīna `Amilū As-Sū'a Bijahālatin Thumma Tābū Min Ba`di Dhālika Wa 'Aşlaĥū 'Inna Rabbaka Min Ba`dihā Laghafūrun Raĥīmun 016-119. Sonra (bil ki) Rəbbin cahillikləri zndən pis iş grən (Allaha şərik qoşan), ondan sonra tvbə edib zlərini islan edən kimsələri (əfv edər). Həqiqətən, Rəbbin (tvbədən) sonra (bəndələrini) bağışlayandır, rəhm edəndir!
'Inna 'Ibrāhīma Kāna 'Ummatan Qānitāan Lillahi Ĥanīfāan Wa Lam Yaku Mina Al-Mushrikīna 016-120. Həqiqətən, İbrahim Allaha mti, batildən haqqa tapınan bir imam (rəhbər) idi. O he vaxt mşriklərdən olmamışdı. (Və ya: İbrahim z bir mmət idi. Bir mmətə xas olan btn yaxşı cəhətlət, gzəl xsusiyyətlər onda cəmlənmişdi).
Shākirāan Li'n`umihi  ۚ  Ajtabāhu Wa Hadāhu 'Ilá Şirāţin Mustaqīm 016-121. O, (Allahın) nemətlərinə şkr edən idi. (Allah da) onu (sədaqətinə, səmimiliyinə grə peyğəmbərlik n) semiş və dz yola ynəltmişdi.  ۚ  ~
Wa 'Ātaynāhu Fī Ad-Dunyā Ĥasanatan  ۖ  Wa 'Innahu Fī Al-'Ākhirati Lamina Aş-Şāliĥīna 016-122. Biz ona dnyada gzəl nemət (peyğəmbərlik, hamı tərəfindən sevilib hrmət olunmaq) bəxş etdik. Şbhəsiz ki, o, axirətdə də (ən yksək dərəcələrə nail olacaq) salehlərdəndir!  ۖ 
Thumma 'Awĥaynā 'Ilayka 'Ani Attabi` Millata 'Ibrāhīma Ĥanīfāan  ۖ  Wa Mā Kāna Mina Al-Mushrikīna 016-123. Sonra (Ya Rəsulum!) sənə: "Batildən haqqa dnərək mşriklərdən olmayan İbrahimin dininə tabe ol!" - deyə vəhy etdik.  ۖ 
'Innamā Ju`ila As-Sabtu `Alá Al-Ladhīna Akhtalafū Fīhi  ۚ  Wa 'Inna Rabbaka Layaĥkumu Baynahum Yawma Al-Qiyāmati Fīmā Kānū Fīhi Yakhtalifūna 016-124. Şənbə gn (ibadət etmək) ancaq onun barəsində ixtilafda olanlara (ibadət və istirahət gnmz cmə deyil, şənbə olsun deyə, mbahisə edən yəhudilərə) vacib edildi. Həqiqətən, Rəbbin qiyamət gn ixtilafda olduqları məsələlər barəsində onların arasında hkm verəcəkdir.  ۚ 
Ad`u 'Ilá Sabīli Rabbika Bil-Ĥikmati Wa Al-Maw`ižati Al-Ĥasanati  ۖ  Wa Jādilhum Bi-Atī Hiya 'Aĥsanu  ۚ  'Inna Rabbaka Huwa 'A`lamu Biman Đalla `An Sabīlihi  ۖ  Wa Huwa 'A`lamu Bil-Muhtadīna 016-125. (Ya Rəsulum!) İnsanları hikmətlə (Quranla, tutarlı dəlillərlə), gzəl yd-nəsihət (moizə) ilə Rəbbinin yoluna (islama) dəvət et, onlarla ən gzəl surətdə (şirin dillə, mehribanlıqla, əqli səviyyələrinə mvafiq şəkildə) mbahisə et. Həqiqətən, Rəbbin yolundan azanları da, doğru yolda olanları da daha yaxşı tanıyır!  ۖ   ۚ   ۖ 
Wa 'In `Āqabtum Fa`āqibū Bimithli Mā `Ūqibtum Bihi  ۖ  Wa La'in Şabartum Lahuwa Khayrun Lilşşābirīna 016-126. (Ey mminlər! İntiqam almaq məqsədilə birinə) cəza verəcək olsanız, sizə nə cəza verilibsə, eynilə həmin cəzanı verin. (Artıq cəza isə zlm etməkdir ki, bu da gnahdır). Əgər (onlardan intiqam almayıb) səbr etsəniz, bu, səbr edənlər n daha xeyirlidir. (Əfv etmək, rəhm gstərmək savab qazanmağa ox gzəl vəsilə olduğu n, szsz ki, qisas almaqdan daha stndr).  ۖ 
Wa Aşbir Wa Mā Şabruka 'Illā Bil-Lahi  ۚ  Wa Lā Taĥzan `Alayhim Wa Lā Taku Fī Đayqin Mimmā Yamkurūna 016-127. (Ya Rəsulum! Allah yolunda olan btn əzab-əziyyətə) səbr et. Sənin səbr etməyin yalnız Allahın kməyilədir. (Dəvətini qəbul etmədiklərinə, iman gətirmədiklərinə grə) onlardan (mşriklərdən) tr kədərlənmə və (səni ldrmək məqsədilə) qurdurları hiylələrə grə də rəyini qısma!  ۚ 
'Inna Al-Laha Ma`a Al-Ladhīna Attaqaw Wa Al-Ladhīna Hum Muĥsinūna 016-128. Həqiqətən, Allah Ondan qorxub pis əməllərdən əkinənlər və yaxşı işlər grənlərlədir!
Next Sūrah